Nằm giữa một vùng biển rộng lớn phía Đông Bắc của Tổ quốc, cách xa đất liền khoảng 80km, tuy còn không ít thiếu thốn, nhưng Cô Tô hôm nay đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, diện mạo bức tranh phát triển kinh tế của huyện đảo này đang thêm nhiều gam màu sáng...

Cô Tô đang chuyển mình...

Cách đây khoảng 5 năm trở về trước, nếu phải ra công tác ở Cô Tô, không ít người tỏ ra ái ngại. Bởi lẽ, không chỉ điều kiện giao thông đi lại khó khăn, mỗi ngày chỉ có một chuyến tàu ra đảo mà cơ sở vật chất, nhà hàng khách sạn ở huyện đảo này hầu như cũng còn rất sơ sài… Cả huyện đảo chỉ có 1 nhà khách của UBND huyện với hơn chục phòng, khách ra đảo công tác đều nghỉ tại đó. Buổi tối, các ngả đường trung tâm thị trấn vắng hoe, rất ít người qua lại, đặc biệt là những dịp cuối tuần, khi một số lượng lớn cán bộ, viên chức của huyện có gia đình ở Vân Đồn rời đảo về nhà, huyện đảo đã vắng lại càng thêm vắng. Thêm nữa, điện sinh hoạt chạy bằng máy phát Diezel, mỗi ngày chỉ phát khoảng 12 tiếng đồng hồ, cộng với giá thành lại cao, người dân cũng chỉ dám dùng dè xẻn... Đó là câu chuyện của những năm trước đây.

Người dân huyện đảo Cô Tô hân hoan mừng Lễ khởi công đua điện lưới quốc gia ra đảo. Ảnh: Đỗ Phương

Bây giờ thì mọi chuyện đã khác, nếu có dịp ra Cô Tô, chắc chắn mọi người sẽ không khỏi ngạc nhiên, huyện đảo giờ đã thay da đổi thịt, thị trấn Cô Tô vắng lặng ngày nào giờ nhộn nhịp, đông vui hơn, nhà ở của người dân mọc lên san sát, thỉnh thoảng lại xuất hiện những nhà nghỉ khang trang được xây dựng trên đảo để đón khách du lịch. Còn nữa, ngay từ đầu năm 2012, huyện Cô Tô đã trang bị, nâng cấp hệ thống máy phát, tăng giờ điện từ 12 lên 23 giờ mỗi ngày, khắc phục tình trạng ban đêm không có điện như trước đây. Đặc biệt, khi dự án cáp ngầm kéo điện lưới từ đất liền ra đảo trị giá hơn 1.100 tỷ đồng dự kiến sẽ hoàn thành vào cuối năm nay, Cô Tô sẽ không còn nỗi lo thiếu điện. Thêm nữa, việc giao thông ra đảo cũng đã thuận tiện hơn nhiều, nhất là khi tàu cao tốc Vân Đồn  - Cô Tô đi vào hoạt động, rút ngắn thời gian ra Cô Tô chỉ còn từ 1,5-2 tiếng đồng hồ (trước đây là khoảng 3 tiếng). Nếu cách đây 1 năm chỉ có 1 chiếc tàu cao tốc chạy ra đảo thì bây giờ đã có thêm nhiều doanh nghiệp đầu tư, trang bị thêm tàu cao tốc, hiện có 4 chiếc chạy tuyến Vân Đồn - Cô Tô. Giao thông thuận lợi đã rút gần khoảng cách giữa Cô Tô và đất liền. Không chỉ trên biển, phương tiện giao thông trên bờ cũng đã được một số doanh nghiệp đầu tư như xe taxi, xe điện đưa đón, phục vụ người dân và du khách di chuyển quanh đảo.
Bên cạnh vấn đề giao thông được cải thiện, nước ngọt trên đảo cũng là điều đáng quan tâm. Cô Tô cách xa đất liền nên vấn đề nước ngọt phục vụ sinh hoạt ở đây vô cùng thiếu thốn. Để giải quyết cơn khát nước ngọt của người dân, cùng với việc nâng cấp, xây dựng mới các hồ chứa nước ngọt trên đảo, tháng 7-2011, huyện Cô Tô đã khởi công xây dựng dự án hồ chứa nước Trường Xuân có dung tích 170.000m3 tại xã Đồng Tiến với tổng mức đầu tư 71 tỷ đồng được trích từ nguồn vốn Trung ương và Ngân sách tỉnh. Sau hơn 1 năm thi công, đầu năm 2013, hồ chứa nước Trường Xuân đã được khánh thánh và đưa vào hoạt động. Đến nay 100% hộ dân trên đảo đã được sử dụng nguồn nước sạch sinh hoạt và phục vụ khách du lịch.

Là một huyện đảo, Cô Tô có ngư trường rộng lớn, đây chính là lợi thế để huyện phát huy nghề khai thác thuỷ sản. Trong nhiều năm qua, ngư nghiệp vẫn được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của huyện. Các phương tiện đánh bắt hải sản hiện đại ngày càng phát triển có khả năng bám ngư trường dài ngày. Tổng sản lượng khai thác thuỷ sản năm 2012 đạt 5.600 tấn; 6 tháng đầu năm nay đạt 2.500 tấn. Cùng với khai thác, nghề nuôi trồng thuỷ sản cũng rất phát triển. Tính đến tháng 6-2013, tổng diện tích nuôi trồng thuỷ sản trên địa bàn huyện là 111ha. Trong đó nuôi nhuyễn thể 99ha, còn lại là nuôi cá biển và cá nước ngọt. Một số loài đã bị mai một nhưng nay đang phát triển như nuôi hải sâm, bào ngư, ngọc trai v.v.. đem lại hiệu quả kinh tế cao.    

Bãi tắm biển ở Cô Tô.

Song song với ngư nghiệp, nông, lâm nghiệp ở Cô Tô cũng phát triển khá nhanh. Diện tích đất trống đồi núi trọc, bãi trống đã được bao phủ màu xanh của rừng, diện tích phù hợp với sản xuất nông nghiệp được nhân dân khai hoang mở rộng, khoanh vùng, áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi gia súc gia cầm và đưa giống mới có năng suất cao vào canh tác cùng với hệ thống hồ đập, kênh mương tưới tiêu được xây dựng kiên cố hoá, phân bổ trên tất cả địa bàn, đã giúp nhân dân phát triển sản xuất, từng bước đảm bảo cung ứng lương thực, thực phẩm tại chỗ. Nhiều dự án công trình cấp quốc gia được đầu tư như: Khu vực bảo tồn sinh học biển; Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá Bắc vịnh Bắc bộ và nhiều dự án quan trọng khác đã, đang được xây dựng và hoàn thiện. Cùng với các dịch vụ tài chính ngân hàng, bưu chính viễn thông, giao thông vận tải v.v.. phát triển, Cô Tô thực sự đã thay đổi…

Thức dậy tiềm năng du lịch

Một điều không thể không nói đến, đó là sự bứt phá của Cô Tô trong lĩnh vực hoạt động du lịch. Với tiềm năng, thế mạnh về cảnh quan du lịch, những bãi tắm, bờ cát trắng mịn trải dài hàng km, mặt nước trong xanh được bao bọc bởi cánh rừng nguyên sinh, hệ thực vật phong phú, 2 năm trở lại đây, cái tên du lịch Cô Tô đã tràn ngập trên các trang báo mạng. Giờ đây điểm đến Cô Tô không còn xa lạ trên bản đồ du lịch Việt Nam. Năm 2012, Cô Tô đón một lượng khách kỷ lục: 35.000 lượt khách, tăng gấp 4 lần năm 2011 và gấp 10 lần so với năm 2010. 6 tháng đầu năm nay, Cô Tô đón khoảng gần 30.000 lượt khách, tăng 42% so với cùng kỳ năm 2012, doanh thu từ các hoạt động du lịch đạt trên 20 tỷ đồng. Dự kiến đến hết năm 2013, Cô Tô đón khoảng 60.000 lượt khách, có nghĩa là mỗi người dân Cô Tô đón khoảng 10 lượt khách. Đây là một con số đầy ấn tượng với một hòn đảo xa xôi, dân số chưa đầy 6.000 người. Trao đổi với chúng tôi, Bí thư, Chủ tịch UBND huyện Cô Tô, ông Nguyễn Đức Thành, cho biết, hiện nay Cô Tô vẫn còn nhiều thiếu thốn, trong đó có việc xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển du lịch, vấn đề nhà nghỉ, khách sạn phục vụ du lịch… Toàn huyện chỉ có khoảng chục nhà nghỉ, mỗi nhà nghỉ có khoảng hơn 10 phòng. Vậy mà có thời điểm, Cô Tô đón cùng một lúc 3.000 khách tới đảo trong ngày. Để giải quyết bài toán về chỗ ở cho khách du lịch, năm 2012, huyện đã ứng tiền cho Đoàn Thanh niên, hỗ trợ cho dân mua trả sau giường, tủ, quạt v.v.. vận động, hướng dẫn nhân dân đón khách du lịch tại gia đình. Từ đó, hình thức du lịch homestay ở Cô Tô đã và đang manh nha phát triển. Năm nay, HĐND huyện cũng thông qua Nghị quyết, hỗ trợ cho mỗi hộ dân vay 200 triệu đồng từ ngân hàng trong 5 năm với điều kiện xây nhà để đón khách du lịch. Ông Nguyễn Đức Thành còn cho biết thêm, mặc dù, chưa có điện lưới quốc gia, nhưng từ đầu năm đến nay, bà con trên đảo đã mua thêm khoảng 500 máy điều hoà để phục vụ sinh hoạt và phát triển du lịch...

 Cùng với phát triển du lịch cộng đồng, Cô Tô còn tổ chức nhiều hoạt động khác để thu hút khách, như tổ chức Triển lãm ảnh với chủ đề “Khám phá đại dương”, tour du lịch “Một này làm ngư dân trên đảo”, “Hành trình biển đảo quê hương” v.v.. xây dựng cảnh quan môi trường du lịch xanh, sạch, đẹp nhằm đảm bảo phát triển hài hoà giữa các ngành dịch vụ với các yếu tố môi trường.

Mặc dù là một huyện đảo, cách xa đất liền còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng với sự quan tâm của Đảng, nhà nước, của tỉnh, cùng với sự nỗ lực vươn lên của chính mình, Cô Tô đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Nếu như phát huy đúng tiềm năng du lịch và tiềm năng kinh tế biển, Cô Tô sẽ thực sự trở thành một viên ngọc sáng vùng biển trời Đông Bắc của Tổ quốc.

Thu Nguyên