Từ quảng bá du lịch...

Carnaval Hạ Long được tổ chức từ năm 2007, nhằm đẩy mạnh quảng bá cho du lịch Hạ Long, đặc biệt tôn vinh di sản Vịnh Hạ Long. Vốn là lễ hội đường phố nên hình thức tổ chức carnaval ít thay đổi với phần khai mạc, các tiết mục văn nghệ trên sân khấu chung và các khối diễu diễn trên đường phố. Tuy nhiên, nội dung của carnaval Hạ Long thì ngày càng đa dạng, phong phú, đi vào chiều sâu, thể hiện được bản sắc riêng của Quảng Ninh.

Trình diễn lễ leo gươm, thể hiện sự dũng cảm của các thầy mo trong lễ Đại phan được góp mặt trong Carnaval Hạ Long năm 2012, 2013. Ảnh: Đỗ Phương

Đồng chí Hoàng Quốc Thái, Phó Giám đốc Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch cho biết: “Những năm đầu, Quảng Ninh chưa có kinh nghiệm nên việc tổ chức Carnaval gần như đi thuê từ đạo diễn, kịch bản, dẫn chương trình cho đến cả diễn viên trên sân khấu, diễn viên ở các khối diễn diễu trên đường phố”. Mục đích chủ yếu quảng bá du lịch nên Carnaval Hạ Long những năm đó mới chú trọng giới thiệu Vịnh Hạ Long là chính, thông qua các tiết mục văn nghệ nói về huyền thoại Vịnh Hạ Long. Khối diễn diễu cũng tập trung một số biểu tượng cảnh quan Vịnh Hạ Long. Điều đáng nói là bản sắc văn hoá riêng của Quảng Ninh thể hiện lúc bấy giờ rất mờ nhạt. Các tiết mục trong lễ hội đường phố gần như tụ hội văn hoá của tất cả các nơi khiến lễ hội như ngày vui chung của đất nước. Chính bởi vậy, chủ đề của các lễ hội thời gian này cũng tập trung thể hiện quang cảnh đẹp của Hạ Long như: Đêm Hạ Long huyền ảo; Hạ Long - Kỳ quan thiên nhiên thế giới; Kỳ quan Hạ Long - Điểm hẹn; Hạ Long - Thăng Long và bạn bè quốc tế; Kỳ quan Hạ Long lung linh sắc màu... Tuy chưa thể hiện được nét đặc sắc văn hoá riêng của Quảng Ninh, song Carnaval Hạ Long những năm trước đã quảng bá rộng rãi vẻ đẹp, cảnh quan Vịnh Hạ Long đến với bạn bè trong nước và trên thế giới, góp phần giúp Vịnh Hạ Long được bình bầu là một trong 7 Kỳ quan Thiên nhiên mới của thế giới do New7Wonders tổ chức.

...Đến tôn vinh bản sắc

Năm 2012, tỉnh chỉ đạo về việc phát huy nội lực, đẩy mạnh tôn vinh văn hoá các dân tộc của Quảng Ninh lên cao. Đồng chí Hoàng Quốc Thái cho biết: “Dù ý tưởng đưa các lễ hội, trò chơi dân gian của tỉnh vào Carnaval Hạ Long đã có từ năm 2007, nhưng lúc bấy giờ tỉnh chưa có kinh nghiệm tổ chức. Phải đến năm 2012, qua tích luỹ kinh nghiệm, đồng thời huy động được các địa phương cùng vào cuộc nên Carnaval mới thể hiện được ý tưởng đề ra. Quảng Ninh là vùng đất có rất nhiều lễ hội văn hoá truyền thống, bởi vậy, phải hiểu, phải cảm nhận tốt mới lựa chọn được các lễ hội, trò chơi dân gian đặc sắc, phù hợp để thể hiện trong Carnaval”.

Tiết mục múa xúc tép của người Sán Chay tại Carnaval Hạ Long năm 2013. Ảnh: Đỗ Phương

Cùng với đó, thay vì dàn diễn viên đi thuê như trước, diễn viên ở Carnaval Hạ Long các năm 2012, 2013, nhất là ở các khối diễn diễu trên đường phố chủ yếu là học sinh và người dân trên địa bàn tỉnh. Tiết mục của dân tộc nào do chính dân tộc đó thể hiện. Trước đây, đồng bào dân tộc thiểu số chủ yếu biểu diễn tại lễ hội trong khuôn khổ làng, bản hay trong gia đình, nay đưa lên thành một chương trình thể hiện cho nhiều người xem nên việc vận động bà con được chú trọng. Đồng thời, tỉnh cử người xuống hướng dẫn bà con cách sắp xếp, đi đứng hợp lý nhất. Tuy nhiên hình thức, tính chất của lễ hội, trò chơi dân gian được giữ nguyên mẫu, ít có sự can thiệp, chỉnh sửa. Diễn viên trong Carnaval Hạ Long năm 2012 và năm 2013 là người dân ở các địa phương có khoảng 800-900 người, chiếm tới 1/3 số lượng diễn viên; 1/3 số diễn viên khác là do học sinh của tỉnh, công nhân ngành Than tham gia; số còn lại là diễn viên thuê ở trung ương.

Chính bởi sự chuẩn bị chu đáo, sự vào cuộc tích cực của người dân trong tỉnh đã giúp Carnaval Hạ Long ngày càng rực rỡ, lung linh, đậm nét thuần Việt, giúp du khách tham dự cảm nhận hết vẻ đẹp của cảnh quan, con người Quảng Ninh. Các tiết mục khắc hoạ rõ nét bản sắc riêng của 22 dân tộc và cuộc sống đời thường của người dân sinh sống trên địa bàn tỉnh, như: Lễ rước tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông, múa cổ cầu mùa của người Dao, múa xúc tép của người Sán Chay, múa cổ của người Nùng, hát then của người Tày, đua chải hai giáp văn - giáp võ của ngư dân Quan Lạn (Vân Đồn), lễ đón dâu của ngư dân các làng chài trên Vịnh Hạ Long… Hay các trò chơi dân gian như: đấu vật, chọi gà, đu tiên… của các dân tộc cũng được thể hiện trong lễ hội đúng với cái tên: Sắc màu Quảng Ninh - Hội tụ và lan toả ở Carnaval Hạ Long 2013.

Việc tôn vinh bản sắc văn hoá dân tộc trong Carnaval Hạ Long là một định hướng đúng trong thời kỳ hội nhập kinh tế toàn cầu, giao lưu văn hoá rộng rãi với quốc tế. Chính bởi vậy, Carnaval Hạ Long không chỉ tôn vinh tối đa bản sắc, giá trị văn hoá của các dân tộc trên địa bàn tỉnh mà còn như một lời mời gọi bạn bè trong nước và quốc tế đến Quảng Ninh để chiêm ngưỡng, khám phá, trải nghiệm.

Thu Nguyệt