Nói đến Quảng Ninh, người ta nghĩ ngay đến vùng đất giàu tiềm năng du lịch. Bên cạnh Vịnh Hạ Long, di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới nổi tiếng, Quảng Ninh còn chứa đựng nhiều cảnh đẹp tự nhiên và các giá trị văn hoá khác. Đây là nguồn tài nguyên phong phú để Quảng Ninh phát triển các sản phẩm du lịch. Tuy nhiên, việc xây dựng và khai thác các sản phẩm du lịch hiện vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu tính quy hoạch, định hướng và gắn kết, chưa phát huy được các giá trị văn hoá lịch sử vùng miền và thế mạnh của các địa phương trong tỉnh...

Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch. Tính hấp dẫn của du lịch trên một địa bàn nào đó phụ thuộc vào các sản phẩm du lịch được xây dựng và đưa ra phục vụ du khách. Do vậy, tạo ra sản phẩm du lịch đặc trưng để phục vụ du khách là một trong những yếu tố quyết định trong kinh doanh du lịch.

Tham quan, tìm hiểu làng nghề đan ngư cụ truyền thống tại đảo Hà Nam, TX Quảng Yên - Một sản phẩm du lịch mới sẽ được Công ty Lữ hành Saigontourist (Chi nhánh Quảng Ninh) đưa vào khai thác phục vụ khách du lịch từ tháng 10 năm nay.

Là một tỉnh có nguồn tài nguyên du lịch phong phú, thế nhưng, có thể nói sản phẩm du lịch của Quảng Ninh vẫn còn nghèo nàn, đơn điệu, thiếu các sản phẩm du lịch tiêu biểu, đặc sắc nhằm thu hút, kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Hiện nay, các sản phẩm du lịch của tỉnh chủ yếu được tập trung phát triển tại các trung tâm du lịch chính, với các sản phẩm như: Tham quan và trải nghiệm trên Vịnh Hạ Long, du lịch tâm linh ở Uông Bí, sản phẩm du lịch văn hoá, cảnh quan biên giới và mua sắm tại Móng Cái, sinh thái nghỉ dưỡng tại Vân Đồn và Cô Tô, du lịch làng nghề Đông Triều... Song một điều dễ nhận thấy, ngoài một số ít sản phẩm du lịch trải nghiệm mang tính độc đáo (như tham quan làng chài, một ngày làm nông dân ở vùng quê Yên Đức, Đông Triều v.v.), nhìn chung các sản phẩm du lịch của Quảng Ninh vẫn thiếu sức hấp dẫn, còn mờ nhạt, “na ná” giống nhau, chưa khẳng định được dấu ấn của địa phương, có thể tìm thấy ở rất nhiều các tỉnh thành khác trên cả nước. Với một số địa phương ven biển gắn liền với loại hình du lịch nghỉ dưỡng, các sản phẩm du lịch đa phần vẫn là những tour du lịch tắm biển, tham quan cảnh đẹp đơn thuần. Một số nơi, các sản phẩm du lịch chỉ quanh quẩn khai thác các tour như đã định hình từ nhiều năm, không có sự đổi mới. Điều này, chắc chắn sẽ dẫn đến khả năng thu hút sản phẩm giảm và không được chú ý như khi nó mới ra đời, khó lòng “níu” chân du khách quay trở lại lần thứ hai.

Thêm nữa, với di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, hiện tại cũng như trong tương lai luôn được coi là điểm nhấn chính của du lịch Quảng Ninh. Thế nhưng theo đánh giá của nhiều chuyên gia du lịch, mặc dù Vịnh Hạ Long là nơi hội tụ nhiều tài nguyên đặc sắc và nổi trội nhưng các sản phẩm du lịch của Hạ Long vẫn còn đơn điệu, thiếu tính độc đáo; từ đó hiệu quả kinh doanh chưa cao. Ông Phùng Đức Tín, Phó Trưởng Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, cho rằng: Du lịch Quảng Ninh cần làm sao để xây dựng được những sản phẩm du lịch không “đụng hàng” với các địa phương khác, làm sao để mỗi du khách khi đến Quảng Ninh không thể bỏ qua những sản phẩm du lịch này. Đối với Vịnh Hạ Long, có thể xây dựng sản phẩm dựa trên những giá trị đặc sắc, không nơi nào có được như: Hệ sinh thái tùng áng, rừng xanh trên Vịnh Hạ Long, hang ngầm kết hợp với tùng áng trên Vịnh, tạo thành những tour tham quan, khảo sát, nghiên cứu khoa học, hấp dẫn với khách du lịch chất lượng cao... Ông Đoàn Văn Dũng, Tổng Giám đốc Công ty CP Du thuyền Đông Dương, thì chia sẻ: Muốn khai thác tiềm năng du lịch một cách hiệu quả, phải xây dựng sản phẩm du lịch theo chiến lược, có tính chuyên nghiệp, đặc sắc, sản phẩm du lịch có lợi thế cạnh tranh cao so với các điểm đến khác.

Hiện nay, ngoài các sản phẩm du lịch truyền thống, tại một số địa phương trong tỉnh đã xây dựng và đưa vào khai thác các nhóm sản phẩm du lịch cộng đồng tại địa phương như: Du lịch trải nghiệm, tìm hiểu các nét văn hoá của cư dân địa phương tại làng quê Yên Đức, Đông Triều. Và sắp tới, ngành du lịch và TX Quảng Yên phối hợp với Công ty lữ hành Saigontourist (Chi nhánh Quảng Ninh) đưa vào khai thác sản phẩm du lịch văn hoá bản địa phục vụ khách du lịch tàu biển quốc tế. Điều cốt yếu của hình thức du lịch này là nhu cầu được trải nghiệm thực tế chứ không đơn giản là đến và quan sát. Những giá trị văn hoá, sinh hoạt, công việc hàng ngày của người dân được tìm hiểu, nghiên cứu hết sức bài bản nhằm chuyển tải đến du khách bức thông điệp văn hoá một cách chân thật và sống động. Điều đáng lưu ý, sản phẩm du lịch cộng đồng này được phát triển lâu dài hay không còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó có ý thức của người dân tham gia vào loại hình du lịch này.

Theo lãnh đạo Sở VH-TT&DL cho biết, để phát triển du lịch, thu hút được nhiều du khách đến tham quan, Quảng Ninh đang tiếp tục nghiên cứu xây dựng những sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn trên cơ sở định hướng đã xác định. Theo đó, tập trung vào 4 khu du lịch trọng tâm của tỉnh bao gồm: Hạ Long, Yên Tử, Vân Đồn, Móng Cái, theo 2 loại hình cảnh quan và tâm linh, theo nhóm tự nhiên sinh thái và văn hoá. Các sản phẩm du lịch phải được định danh để du khách trong và ngoài nước biết. Trong chiến lược phát triển du lịch, Quảng Ninh sẽ tập trung ưu tiên phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch xanh, hướng tới sự phát triển du lịch bền vững, gắn liền với việc bảo vệ môi trường, tiến hành liên kết các sản phẩm du lịch lại với nhau, tạo nên một mạng lưới sản phẩm du lịch khép kín. Mặt khác, Quảng Ninh cũng đang đẩy mạnh, tăng cường sự liên kết các vùng, miền du lịch trong tỉnh cũng như sự liên kết giữa các tỉnh, thành du lịch trong cả nước để tạo thành những tuyến du lịch độc đáo, hấp dẫn du khách...

Thu Nguyên