Những ngày này, du khách khắp nơi đổ dồn về thành phố bên bờ di sản để được tham gia, trực tiếp chứng kiến sự kiện lớn của tỉnh Quảng Ninh là lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập tỉnh. Cùng với đó, họ có mong muốn được khám phá những sản phẩm du lịch độc đáo của tỉnh địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc. Và huyện miền núi, biên giới Bình Liêu với nhiều cảnh đẹp hoang sơ, nét sinh hoạt văn hoá độc đáo, là một trong điểm đến hấp dẫn đợt này...

Mùa vàng ở Bình Liêu.

Rộn ràng chợ phiên

Một trong những đặc trưng văn hoá của Bình Liêu đó là các phiên chợ vùng cao. Trước đây, chợ thường họp vào những ngày lẻ; nay, điều kiện kinh tế của nhân dân trong vùng khá lên, nhu cầu mua bán nhiều hơn, nên chợ chuyển sang họp hàng ngày, nhộn nhịp nhất là phiên chợ chủ nhật. Đồng bào các dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ tại các thôn, bản huyện Bình Liêu, Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà và một số người buôn bán từ khu Đồng Tông - Trung Quốc cũng đến chợ Bình Liêu. Bên cạnh chợ trung tâm tại thị trấn Bình Liêu, các chợ ở cửa khẩu Hoành Mô, nhất là tại Đồng Văn cũng mang những nét đặc trưng rất riêng của chợ phiên vùng cao. Hàng hoá trong chợ chủ yếu là các loại nông, lâm thổ sản do nhân dân trong vùng nuôi, trồng được như: Gia cầm; dầu quế, hồi, sở; củ, lá thuốc chữa trị bệnh... đặc biệt hơn cả là mật ong rừng. Đã từ lâu đặc sản mật ong rừng ở đây luôn được du khách tìm mua. Còn thương nhân Trung Quốc mang đến phiên chợ các sản phẩm giầy, dép, quần áo… và họ giữ giá bán từ đầu đến tan buổi chợ, không giảm mà cũng không tăng, nếu không bán được thì đem về đợi đến phiên chợ sau.

Đặc biệt, tại Đồng Văn có hội hát Sán cố của người Dao Thanh Phán vào tháng 4 âm lịch, còn được người dân ở đây gọi là chợ tình. Tại ngày hội này diễn ra các trò chơi dân gian đẩy gậy, kéo co, thi nấu ăn, hát đối… thu hút đông đảo người Dao các địa phương lân cận và cả người Dao ở khu vực biên giới của Trung Quốc tham gia. Nam, nữ thanh niên mặc quần áo thật đẹp đến với phiên chợ thả sức vui chơi sau một thời gian lao động mệt nhọc, còn là dịp để tự tình qua lời ca, tiếng hát, thử tài, tìm hiểu nhau, rồi hẹn nhau, chờ nhau trong ngày phiên chợ tình tới. Và không ít những cặp trai tài, gái sắc qua những phiên chợ mà đã nên vợ, nên chồng, sống trọn đời hạnh phúc bên nhau.

Nét riêng văn hoá

Những nét đẹp văn hoá các dân tộc được hình thành từ ngàn đời, hoà quyện vào trong một không gian sống đã tạo nên sự độc đáo riêng có của Bình Liêu. Điển hình nhất đó là lễ hội hát Soóng cọ của người Sán Chỉ vào tháng 3 âm lịch. Đây là hình thức hát đối đáp dân gian, ra đời cách đây 300 năm, gắn bó chặt chẽ với cuộc sống sinh hoạt của người Sán Chỉ. Những đêm sáng trăng, trai gái người Sán Chỉ thường ngồi hát đối bên dòng thác Khe Vằn đã trở thành nét sinh hoạt văn hoá đặc sắc nơi đây. Những câu ca, tiếng hát Soóng cọ trữ tình và sâu lắng chính là cầu nối, là dây tơ hồng gắn kết những đôi nam thanh nữ tú. Đến với Bình Liêu vào dịp xuân mới, du khách còn được thưởng thức không khí rộn ràng của lễ hội độc đáo đình Lục Nà. Đây là lễ hội quy mô lớn nhất Bình Liêu và các vùng lân cận.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Trịnh Văn Duyệt, Phó Chủ tịch UBND huyện cho biết: Du lịch văn hoá là xu hướng phát triển chung hiện nay. Quảng Ninh nói chung, Bình Liêu nói riêng, có một kho văn hoá dân gian quý giá để tạo ra sản phẩm du lịch cho địa phương. Nếu khai thác hiệu quả thì chắc chắn sẽ góp phần làm cho du lịch thêm phong phú, đồng thời tạo nên nét mới cho các làng quê miền núi trong tương lai. Những năm qua Bình Liêu đã có những định hướng, đầu tư đặc biệt trong việc phát triển du lịch văn hoá. Bởi lẽ, cái có sức hút lâu bền, thu hút du khách, nhất là du khách nước ngoài chính là bản sắc văn hoá nội tại ở mỗi miền. Cộng thêm là những giá trị văn hoá phi vật thể của đồng bào Dao, Sán Chỉ... với các phong tục, lễ hội diễn ra suốt 4 mùa trong năm, như Tết cơm mới của người Tày, Ngày hội kiêng gió của người Dao, Hội hát tháng ba của người Sán Chỉ… Đến đây, du khách còn được thưởng thức những đặc trưng ẩm thực của vùng cao, như cá suối, măng trúc, rượu ngô, miến dong... với cách chế biến khác nhau của các dân tộc. Hiện, huyện đang đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục tới cộng đồng về việc phát triển du lịch bền vững.

Lê Hải