Cho đến nay, Quảng Yên chỉ là một trong số ít những địa phương xây dựng được sản phẩm du lịch làng quê trong toàn tỉnh theo Nghị quyết số 07 về phát triển du lịch Quảng Ninh 2013-2015, định hướng 2020, tầm nhìn đến 2030. Tuy nhiên, để mô hình này sống tốt theo hướng bền vững còn có nhiều vấn đề cần tháo gỡ.

Để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với anh Ngô Đình Dũng, Phó Trưởng Phòng VHTT TX Quảng Yên, cũng là người đã trực tiếp xây dựng và tổ chức tour du lịch này.

- Thưa anh, kết quả đưa sản phẩm du lịch đồng quê của Quảng Yên vào khai thác đến nay ra sao?

+ Sau gần 2 năm khảo sát, trải nghiệm cho ra sản phẩm du lịch này, đến giữa năm 2013, sản phẩm này đã chính thức được chấp nhận. Chúng tôi xây dựng 10 điểm tham quan, hiện mới đưa vào khai thác 5 điểm để kết nối thành nhiều tour phục vụ các đối tượng khách, trong đó nhắm tới thị trường khách Âu là khách tàu biển. Từ tháng 10 đến nay, các tour du lịch này đã thu hút được 6 đoàn với gần 300 khách nước ngoài, chủ yếu là khách tàu biển đến từ Trung Quốc, Mỹ, châu Âu…

- Vậy việc đưa sản phẩm này vào khai thác có gặp khó khăn gì không?

+ Nhiều chứ! Ban đầu, theo suy nghĩ của chúng tôi, xây dựng một sản phẩm du lịch dựa trên tài nguyên sẵn có thì chỉ việc đưa vào khai thác thôi, nhưng vào thực tế thì rất khác. Ở đây, để có 1 sản phẩm, chúng tôi phải chuẩn bị rất công phu vì đối tượng phục vụ là khách cao cấp, các yêu cầu đều rất cao, từ an ninh, an toàn, văn hoá ứng xử của những người lao động trực tiếp khi khách đến tham quan các làng nghề truyền thống cho đến đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm… đều rất gắt gao.

Để đảm bảo chất lượng tour thì mỗi nội dung đều phải chọn lọc, khác hẳn với thông thường. Như việc đan lờ, đó phải là các sản phẩm rất tinh xảo. Thực tế, họ cũng chỉ làm theo mùa vụ nhưng theo yêu cầu du lịch thì lại đòi hỏi phải làm thường xuyên cả năm. Chúng tôi khi lựa chọn những hộ gia đình đan lờ phải lựa chọn những hộ gia đình có đủ 3 thế hệ; nhà có án gian thờ, sập gụ, tủ chè theo lối truyền thống mang điển hình nhà Việt truyền thống trên cơ sở sẵn có chứ không có kinh phí đầu tư. Thực tế thì rất khó chọn vì có nhà được cái này lại mất cái kia… Bến thuyền cũng phải đạt các điều kiện theo quy định của bến thuỷ nội địa như đảm bảo về cơ sở vật chất, thuyền phải kiểm định về chất lượng, trọng tải, đảm bảo an toàn, đánh số cho đến khâu quản lý. Người chở đò phải biết bơi và được cấp chứng chỉ bơi lội phổ thông.

Rồi nhà cửa của các hộ tham gia đón khách thì yêu cầu từ trong nhà đến ngõ xóm phải hết sức sạch sẽ, dù ở nông thôn. Các nhà vệ sinh phục vụ khách của các gia đình này cũng phải sạch sẽ, đạt chuẩn. Với các hộ đóng thuyền cũng phải đảm bảo 3 đến 5 người làm đủ các công đoạn cùng lúc để khách có thể xem các quy trình làm thuyền nan và nếu có nhu cầu trải nghiệm thì làm luôn. Vệ sinh môi trường toàn bộ khu vực bến thuyền và trên sông lúc nào cũng phải vệ sinh sạch sẽ, không có xác súc vật, rác thải… Đây là điều không dễ chút nào khi ở vùng quê nơi đây, người dân vẫn có thói quen vứt rác ra sông ngòi.

Khách du lịch xem trình diễn nghệ thuật dân tộc tại đình Cốc trong tour du lịch đồng quê tại TX Quảng Yên.

- Vậy Quảng Yên đã làm thế nào để tháo gỡ những cái khó này?

+ Để thay đổi nhận thức của người dân khi làm du lịch, từ trước khi đón đoàn khách đầu tiên, chúng tôi đã mở một lớp tập huấn du lịch cộng đồng cho 240 người ở các điểm tham quan. Chỉ những hộ đã được cấp chứng chỉ mới được lựa chọn tham gia vào tour. Hiện tại, chúng tôi mới lựa chọn được một hộ gia đình đan thuyền, 1 hộ đan lờ, đó… đạt các tiêu chuẩn theo yêu cầu. Hộ cung cấp bánh gio cho khách cũng phải được kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm. Hiện giờ, chúng tôi mới chỉ sử dụng nước dừa và nước lọc đóng chai làm nước uống cho du khách mà thôi.

Trong bối cảnh kinh tế rất khó khăn, ngân sách thị xã còn hạn hẹp nhưng lãnh đạo thị xã đã rất quyết tâm, ưu tiên giành một phần kinh phí không nhỏ để đầu tư bến bãi đỗ xe, bến bãi thuỷ nội địa, trang bị thuyền nan với áo phao cho toàn bộ khách… Để sản phẩm này sống được thì cả hệ thống chính trị của thị xã đã vào cuộc tích cực, nếu không có điều kiện này thì không làm được.

- Làm khó như thế, vậy còn việc bán sản phẩm thì sao?

+ Đó là cả một vấn đề đấy! Chúng tôi đang phối hợp tích cực với Sài Gòn tourist để khai thác khách du lịch của đơn vị. Sau này sẽ mở rộng đến khách của các đơn vị lữ hành khác và hướng đến cả thị trường khách nội địa chứ không chỉ khách nước ngoài. Bước đầu hình thành tour, sản phẩm đã được du khách đánh giá khá cao, tuy nhiên, Quảng Yên chưa có một doanh nghiệp nào đủ lớn mạnh để đứng ra đầu tư và làm. Hiện có một doanh nghiệp đã chấp nhận làm đầu mối tổ chức tour nhưng thực tế đang chịu… lỗ bước đầu để xây dựng thương hiệu cho doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu du lịch Quảng Yên. Ngay bản thân các hộ gia đình tham gia tour cũng rất cố gắng. Họ không có sự hỗ trợ nào cả mà đều tự làm những phần việc liên quan đến gia đình. Các hộ cũng chỉ được một nguồn thu nhất định tính theo tour du lịch trên mỗi đầu khách. Đó là kết quả cả một bước vận động, tuyên truyền đấy. Giá tour hiện còn rất thấp, mỗi tour thì một hộ gia đình được hưởng 100.000 đồng/ tour. Đây là mức thu thấp vì thực tế ở làng nghề, ngày công của người dân có thể lên tới 200.000 đồng/người/ngày.

- Bao tiêu như thế, liệu sản phẩm du lịch đồng quê của địa phương sẽ sống được bao lâu?

+ Trong toàn tỉnh hiện mới có Đông Triều và Quảng Yên có mô hình du lịch đồng quê, nhưng khác với Đông Triều được một doanh nghiệp đầu tư toàn bộ và chủ động khai thác thì Quảng Yên lại tự mình làm theo kiểu đầu tư sản phẩm rồi bán sản phẩm. Nhưng thị xã xác định là với các sản phẩm du lịch, muốn tồn tại lâu dài trên thương trường thì phải đáp ứng rất nhiều yêu cầu, từ chất lượng, giá cả đến xác định đối tượng khách cụ thể. Bởi vậy, trong giai đoạn đầu, thị xã sẽ không quá chú trọng đến việc tăng số đoàn khách, làm ồ ạt, dàn trải mà vừa làm vừa rút kinh nghiệm để có thể hoàn thiện sản phẩm một cách tốt nhất.

- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!

Phan Hằng (Thực hiện)