Sau chuyến khảo sát Vịnh Hạ Long từ ngày 5 đến 9-11 vừa qua nhằm đánh giá thực hiện khuyến nghị của Uỷ ban Di sản thế giới (UNESCO) về công tác bảo tồn Vịnh Hạ Long, tại cuộc làm việc với UBND tỉnh chiều 9-11, ông Paul Dingwall, chuyên gia Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) đã đánh giá rất cao dự án di dời làng chài trên Vịnh Hạ Long và cho rằng đây là dự án tốt nhất trong các dự án di dời làng chài tại các di sản khác trên thế giới. Đánh giá của vị chuyên gia của IUCN cho thấy chủ trương di dời nhà bè trên Vịnh Hạ Long của tỉnh và TP Hạ Long là một quyết định đúng đắn, phù hợp trong nỗ lực nhằm bảo tồn di sản - kỳ quan thế giới Vịnh Hạ Long.

Ngược dòng thời gian, khoảng nửa thế kỷ trước, một vài xóm chài nhỏ bé mới bắt đầu hình thành trên Vịnh Hạ Long. Họ là những người ở làng chài Giang Võng, Trúc Võng trong Hà Khánh, để tránh máy bay Mỹ ném bom vào Hòn Gai mà tản mát ra vịnh. Hoà bình lập lại, vì mưu sinh, nhiều hộ đã ở lại trên biển. Cho đến khoảng 20 năm gần đây, do nghề nuôi trồng hải sản, dịch vụ du lịch phát triển đã có thêm nhiều nhà bè nữa xuất hiện trên Vịnh. Trong số phát sinh này, phần là do con cái các hộ ban đầu tách ra, phần do nhiều hộ ở Hà Nam (Quảng Yên), Hạ Long đi đánh bắt hải sản, thấy vậy cũng tự đóng bè “cắm trại”. Tại xóm chài hồ Ba Hầm, đền Bà Men, hầu hết các hộ có nhà bè là từ lý do thứ hai như vậy.

Thực hiện Dự án di dời nhà bè trên Vịnh Hạ long, tương lai những đứa trẻ sẽ đổi thay và Hạ Long sẽ sạch, đẹp hơn.

Theo thống kê của UBND TP Hạ Long, khi tổ chức rà soát nhà bè trên Vịnh Hạ Long cho thấy trên Vịnh Hạ Long hiện có 652 nhà bè các loại. Trong đó có 626 nhà bè của cá nhân, 24 nhà bè của các cơ quan, tổ chức, với 626 hộ, 2.195 nhân khẩu. Trong số này, nhân khẩu có hộ khẩu thường trú tại TP Hạ Long là 509, tỉnh ngoài đến 21 hộ và các huyện trong tỉnh là 102 hộ. Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, thời gian qua TP Hạ Long đã tích cực thực hiện Đề án di dời nhà bè trên Vịnh Hạ Long bằng nhiều biện pháp như đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hộ nhà bè về việc cần thiết phải di dân lên bờ để bảo vệ môi trường di sản, vì chính cuộc sống của họ. Cùng với tuyên truyền, vận động, TP Hạ Long đã xây dựng các chính sách hỗ trợ, di dời; xây dựng khu tái định cư cho các hộ tại phường Hà Phong để người dân an cư lạc nghiệp. Theo báo cáo của UBND TP Hạ Long, tính đến hết tháng 9-2013, thành phố đã vận động, tuyên truyền và cưỡng chế di dời được 190 hộ nhà bè. Đối với 123 hộ có hộ khẩu ở ngoài Hạ Long, thành phố đã vận động và cưỡng chế di dời được 52 hộ, còn lại 71 hộ ở khu hồ Ba Hầm và hang Vụng Chùa, thành phố cho phép gia hạn đến hết ngày 15-12-2013 để các hộ thu hoạch hải sản và tự tháo dỡ, di dời; 7 hộ ở khu Cống Đầm đã có quyết định cưỡng chế nhưng chưa cưỡng chế.

Đây không phải lần đầu tiên TP Hạ Long thực hiện di dời nhà bè trên Vịnh Hạ Long nhưng thành công (dù Dự án đã và đang triển khai) so với các lần trước. Nguyên nhân là có sự chỉ đạo quyết liệt của tỉnh, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị của thành phố với những biện pháp, giải pháp tích cực và sự đồng thuận của đại bộ phận các hộ dân trên Vịnh. Hãy thử hình dung, tới đây khi Dự án hoàn thành, Vịnh Hạ Long không còn những túp lều chắp vá, không còn hình ảnh những đứa trẻ quần áo cũ rách, “đói” chữ; không còn cảnh ăn xin, ăn mày khách du lịch, thậm chí đánh nhau, gây mất an ninh trật tự; người dân sẽ có cuộc sống khác, được chăm sóc sức khoẻ, có điều kiện cho con cái học hành. Đặc biệt, việc không còn các nhà bè sẽ giảm thiểu tối đa vấn đề ô nhiễm môi trường Vịnh Hạ Long. Hãy thử tưởng tượng với hơn 600 nhà bè, mỗi ngày ¾ số nhà bè trên quẳng xuống biển 3 viên than tổ ong thôi, hệ sinh thái của Vịnh Hạ Long đã ảnh hưởng như thế nào, chưa kể rác thải, chất thải sinh hoạt khác của hơn 2.000 con người hàng ngày đổ thẳng xuống Vịnh. Dù vấn đề ô nhiễm môi trường không chỉ có từ ngư dân trên Vịnh mà phần lớn đến từ trong bờ nhưng một hình ảnh Vịnh Hạ Long xanh, sạch, đẹp trong mắt du khách; cho các thế hệ mai sau là điều cả cộng đồng hôm nay phải chung tay.

Đại Dương